Jesienne spacery po Warszawie: pięć tras, szesnaście miejsc

Wybraliśmy szesnaście miejsc na jesienny spacer: parki i ogrody, kładkę nad Wisłą, cmentarz, dach biurowca, osiedle domków fińskich, dziedziniec dawnej fabryki i jedną kamienicę oglądaną z zewnątrz. Ułożyliśmy je w pięć tras według okolic. Godziny i ceny podajemy według stanu na 2 października 2026 r.; numery linii komunikacji sprawdź przed wyjściem w planerze ZTM.

Trasa 1. Śródmieście Północne

Wszystkie trzy miejsca leżą blisko metra Ratusz Arsenał (M1). Zacznij w Ogrodzie Krasińskich, potem idź ul. Andersa na południe do pl. Bankowego, dalej Senatorską do pl. Teatralnego, a stamtąd ul. Wierzbową i ul. Niecałą wejdź do Ogrodu Saskiego.

Ogród Krasińskich

Fot. Cybularny, CC0 1.0, Wikimedia Commons

Ogród przy pałacu Krasińskich powstał w XVII wieku, a mieszkańcom udostępniono go w 1768 r. Dzisiejszy układ z krętymi alejkami i stawem zaprojektował Franciszek Szanior pod koniec XIX wieku. Od głównej bramy na zachodzie widać pałac odbity w stawie. Najwięcej jest tu klonów i lip, a przy pałacu rosną tulipanowce; Zarząd Zieleni zwraca uwagę właśnie na ich jesienne barwy. W ogrodzie stoi pomnik żołnierzy batalionu AK „Chrobry”, poległych przy Pasażu Simonsa w 1944 r.

Praktycznie: pl. Krasińskich, Muranów. Do 31 października 5:00–24:00, od 1 listopada 6:00–22:00, wstęp wolny. Tramwaj do przystanku Muranów na ul. Andersa. Psów nie wolno wprowadzać (poza asystującymi); wybieg jest tuż za ogrodzeniem, na skwerze Żołnierzy Tułaczy.

Niecała 7

Od strony Ogrodu Saskiego widać elewację apartamentowca Rezydencja Opera z balkonami w stylu art déco. Mimo historyzującego wyglądu to nowy budynek z lat 2003–2005, a nie przedwojenna kamienica. Jesienią 2024 r. „Nasze Miasto” opisywało fasadę porośniętą pnączem w jesiennych kolorach; nie gwarantujemy, że w tym roku będzie równie kolorowa.

Praktycznie: to strzeżony budynek mieszkalny. Oglądaj go z ulicy albo z ogrodu, nie wchodź do holu ani bramy, nie fotografuj mieszkańców i nie kieruj aparatu w okna. Najlepiej oglądać go za dnia.

Ogród Saski

Fot. Michal Gorski, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ogród Saski uchodzi za pierwszy publiczny park w Polsce: August II udostępnił go mieszkańcom w 1727 r. Jest tu 21 barokowych rzeźb, fontanna Henryka Marconiego i wodozbiór w formie świątyni Westy. Przy stawie rosną cztery miłorzęby, pomniki przyrody, których liście robią się złotożółte. Kwietniki przy głównej alei i wokół fontanny dostają jesienne nasadzenia: zależnie od roku ozdobną kapustę, wrzosy albo chryzantemy.

Praktycznie: między pl. Piłsudskiego, Marszałkowską i Królewską, czynny całą dobę, wstęp wolny. Tramwaj do przystanku Królewska albo metro Świętokrzyska. Na wschodnim skraju, przy Grobie Nieznanego Żołnierza, trwają prace przygotowawcze do odbudowy Pałacu Saskiego (badania archeologiczne i geologiczne, sięgające też do ogrodu); teren jest ogrodzony, a część alejek może być zamknięta. Przy Grobie zachowaj ciszę i dystans od warty. Fontanna może być już wyłączona na zimę.

Trasa 2. Ujazdów, Łazienki i Kopiec Powstania Warszawskiego

Wejdź do Parku Ujazdowskiego od Alej Ujazdowskich, a potem zajrzyj na osiedle domków fińskich przy ul. Jazdów, za parkiem, w stronę Zamku Ujazdowskiego. Wróć na pl. Na Rozdrożu – stamtąd do bramy Łazienek przy pomniku Chopina jest około 700 m Alejami Ujazdowskimi. Z Łazienek wyjdź bramą południową przy ul. Gagarina: do Parku Akcji „Burza” przy ul. Bartyckiej jest stamtąd w linii prostej ok. 1,3 km, można też podjechać tramwajem 11 do pętli Sielce.

Park Ujazdowski

Fot. Michal Gorski, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Niewielki park krajobrazowy zaprojektowany przez Franciszka Szaniora (1893–1896), ze stawem, wysepką i kaskadą. Nad przewężeniem stawu przechodzi kamienny mostek z żeliwną balustradą z 1898 r., pierwszy w Królestwie Polskim z betonowym przęsłem. W październiku warto odszukać orzech czarny od strony ul. Lennona – według Zarządu Zieleni ten pomnik przyrody ładnie się przebarwia. Przy kaskadzie rośnie cypryśnik błotny z korzeniami wystającymi z ziemi jak kolana.

Praktycznie: Al. Ujazdowskie, między ul. Piękną a pl. Na Rozdrożu. Do 31 października 6:00–24:00, od 1 listopada 6:00–22:00, wstęp wolny. Autobusy 116 i 180 do przystanków Piękna lub Pl. Na Rozdrożu. We wrześniu 1939 r. chowano tu poległych, a za ogrodzeniem przy ul. Lennona stoi pomnik Cmentarza Obrońców Warszawy – to miejsce pamięci.

Domki fińskie na Jazdowie

Za parkiem stoją drewniane domki fińskie, pozostałość pierwszego osiedla powojennej Warszawy. Prefabrykowane domy pochodziły z reparacji, które Finlandia płaciła ZSRR; do zniszczonego miasta trafiły w 1945 r., a zamieszkali w nich m.in. pracownicy Biura Odbudowy Stolicy. Zostało ponad 20 domków: w większości działają organizacje pozarządowe, kilka jest zamieszkanych. To krótki spacer między ciemnymi drewnianymi ścianami, ogrodami i starymi drzewami.

Praktycznie: ul. Jazdów, teren otwarty, wstęp wolny; domki otwierają się tylko podczas wydarzeń. Nie wchodź do ogródków zamieszkanych domów i nie zaglądaj w okna. Komercyjne wykorzystanie wizerunku osiedla, np. w reklamie czy na sesji zdjęciowej, wymaga zgody Partnerstwa Otwarty Jazdów.

Łazienki Królewskie

Letnia rezydencja Stanisława Augusta to trzy ogrody z trzech stuleci i prawie 10 tys. drzew. Do późnej jesieni na zewnątrz stoją drzewka cytrusowe w donicach: mandarynki pod Starą Oranżerią, pomarańcze i cytryny przy Pałacu na Wyspie i Pałacu Myślewickim. Muzeum wyznaczyło ścieżkę drzew „Szlakiem trzech kontynentów”, która prowadzi m.in. do dębu czerwonego i grujecznika japońskiego. 3 i 4 października o 14:00 odbywają się Łazienkowskie Dni Ptaków, spacery z przewodnikiem w czasie jesiennych przelotów (5 zł). Do 15 listopada trwa wystawa „Nabiści. Prorocy nowej sztuki”.

Praktycznie: ul. Agrykola 1, najlepiej wejść od Al. Ujazdowskich. Ogrody 6:00–21:00, wstęp wolny. Budynki muzeum są nieczynne w poniedziałki. Bilet łączony do Pałacu na Wyspie, Starej Oranżerii, Pałacu Myślewickiego i Stajni Kubickiego kosztuje 60 zł (ulgowy 30 zł), a z wystawą „Nabiści” 80 zł (ulgowy 40 zł); w piątki wstęp na parter jest bezpłatny. 1 i 2 listopada budynki są zamknięte, a w październiku niektóre mają przerwy, więc sprawdź kalendarz muzeum. Autobusy 116, 166, 180, 195 do przystanku Łazienki Królewskie. Bez psów (poza asystującymi), rowerów i hulajnóg.

Park Akcji „Burza” i Kopiec Powstania Warszawskiego

Fot. Emptywords, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Kopiec usypano po wojnie z gruzów zburzonej Warszawy. Po przebudowie park otwarto w 2023 r., a rok później zdobył Europejską Nagrodę dla Miejskiej Przestrzeni Publicznej. Na szczyt ze znakiem Polski Walczącej prowadzą strome schody alei Godziny „W” albo łagodniejsze wąwozy o ścianach z gruzobetonu. Zbocza porastają liściaste zagajniki, głównie klon jesionolistny, dlatego z platformy nie zobaczysz już panoramy całego miasta.

Praktycznie: wejście od ul. Bartyckiej, czynny całą dobę, wstęp wolny. Tramwaj 11 do pętli Sielce albo autobus do przystanku Budexpo. To miejsce pamięci: nie wspinaj się na pomnik. Trzymaj się ścieżek, bo część kopca to strefy dzikiej przyrody. Podświetlone są tylko barierki schodów, więc przyjdź za dnia.

Trasa 3. Żoliborz, Cytadela, Powązki

Tę trasę łatwo podzielić na dwa wyjścia. Pierwsze zacznij przy metrze Plac Wilsona – park im. Żeromskiego jest tuż obok. Stamtąd ul. Krasińskiego na wschód dojdziesz do głównego wejścia do Parku Fosa od Wybrzeża Gdyńskiego, przy stawie. Drugie zacznij od przystanku Powązkowska, skąd blisko i do cmentarza, i na ul. Burakowską.

Park im. Stefana Żeromskiego

Fot. Crusier, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Park założono w latach 1925–1932 na dawnych umocnieniach Cytadeli. W środku stoi ceglana rotunda Fortu Sokolnickiego, w czasie Powstania szpital polowy, dziś siedziba Żoliborskiego Domu Kultury. Koroną wałów biegnie aleja lipowa, a cały park okrąża aleja klonów srebrzystych – w październiku warto przejść obiema. Przy wejściu od pl. Wilsona stoi fontanna z rzeźbą Henryka Kuny „Dziewczyna z dzbanem”, nazywaną Aliną.

Praktycznie: pl. Wilsona, przy metrze Plac Wilsona (M1). Czynny całą dobę, wstęp wolny. Kawiarnia w dawnej prochowni przestała działać z końcem września 2026 r., więc termos warto mieć ze sobą. W 1939 i 1944 r. chowano tu poległych; przy kamieniach pamiątkowych zachowaj powagę.

Park Fosa i Stoki Cytadeli

Fot. Katarzynka1711, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Zielony pierścień w dawnej fosie wokół murów Cytadeli i na skarpie nad Wisłą. Fosę wykopano w wąwozie rzeczki Drny; dziś została po niej tylko niewielki rów, a w dolnej części parku stoją dwa ceglane akwedukty. W głębi parku jest mur porośnięty bluszczem i dwoma gatunkami winobluszczu – winobluszcz jesienią czerwienieje, ale trudno przewidzieć, w którym tygodniu. Nad stawem przy wejściu zwieszają się wierzby płaczące, a opadłych liści celowo grabi się tu niewiele.

Praktycznie: główne wejście od Wybrzeża Gdyńskiego (przystanek autobusowy Cytadela); na górny taras wejdziesz od strony osiedli przy pl. Inwalidów. Czynny całą dobę, wstęp wolny. Pod Bramą Straceń jest symboliczny Cmentarz Pamięci Narodowej – to miejsce zadumy. Fosa nocą jest celowo nieoświetlona, więc chodź tam za dnia. W Strefie Przyrody nie przekraczaj płotków z chrustu.

Cmentarz Powązkowski

Fot. Cybularny, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Stare Powązki założono w 1790 r. Cmentarz zajmuje 43 ha, a między kwaterami biegną alejki pod starymi drzewami; jest tu kościół św. Karola Boromeusza i katakumby. Leżą tu m.in. Władysław Reymont, Czesław Niemen i Irena Sendlerowa. 1 listopada odbywa się kwesta na ratowanie zabytkowych nagrobków, organizowana nieprzerwanie od 1975 r. z inicjatywy Jerzego Waldorffa.

Praktycznie: ul. Powązkowska 1, tramwaj do przystanku Powązkowska. Bramy otwarte 7:00–20:00 latem i 7:00–18:00 zimą; cmentarz nie podaje dat zmiany, więc planuj wyjście przed 18:00. To czynny cmentarz: obowiązuje cisza i powaga, chodzi się tylko alejkami, bez psów, rowerów, alkoholu i papierosów. W dni powszednie msze pogrzebowe zaczynają się co godzinę od 9:00 do 14:00, więc mniej więcej do 15:00 można trafić na kondukt. Wokół 1 listopada spodziewaj się tłumów.

Dawna Fabryka Koronek, Burakowska 5/7

Niedaleko cmentarza stoją ceglane budynki fabryki koronek Szymona Landaua z lat 1911–1912. Na początku XXI wieku zamieniono je na biura, sklepy i restauracje, a dziedziniec dostał bruk, latarnie w dawnym stylu i pnącza na ścianach.

Praktycznie: wstęp wolny, ale to teren prywatny. Przychodź w godzinach pracy lokali (np. cukiernia Deseo działa codziennie 11:00–21:00), trzymaj się dziedzińca, nie wchodź do biur i nie fotografuj pracowników ani gości.

Ogród na dachu Forest, Burakowska 14

Na tej samej ulicy, w kampusie biurowym Forest, jest bezpłatny ogród na dachu niższego budynku. Z tarasu na 7. piętrze, z ławkami i darmowymi lunetami, widać Powązki i wieżowce centrum. Zioła i warzywa w skrzyniach uprawiają pracownicy, sąsiedzi i przedszkolaki, więc nie zrywaj plonów.

Praktycznie: wejście przez recepcję, winda B. Zarządca podaje godziny 8:30–18:00 (w mediach pojawiają się też dłuższe godziny w weekendy), a przy złej pogodzie taras bywa zamykany. Przed wizytą najlepiej zadzwonić na recepcję: 22 162 52 72, pon.–pt. 8:00–18:00. Najbliżej jest przystanek Rondo „Radosława”.

Trasa 4. Powiśle i Praga

Przejdź przez Wisłę kładką z Powiśla na Pragę, a potem jedź do Parku Skaryszewskiego. Linia M2 łączy wszystkie punkty: Centrum Nauki Kopernik, Dworzec Wileński i Stadion Narodowy przy parku.

Kładka Magdaleny Abakanowicz

Fot. Wistula, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Otwarta w marcu 2024 r. kładka to pierwszy w Warszawie most na Wiśle tylko dla pieszych i rowerzystów. Ma 452 m i przechodzi się ją w około 6 minut. W miejscach załamań poszerza się do ponad 16 m, więc można stanąć z boku i popatrzeć na rzekę; są też drewniane siedziska. Widać stąd Stare Miasto, wieżowce Śródmieścia i Stadion Narodowy, a po zmroku świecą lampy w balustradach.

Praktycznie: w osi ul. Karowej i ul. Okrzei, bez opłat i bez godzin zamknięcia. Autobus 185 do przystanku Karowa albo po praskiej stronie tramwaje do przystanku Park Praski. Rowerzyści dzielą pomost z pieszymi, więc jedź powoli i ustępuj spacerowiczom. Po praskiej stronie trwa przebudowa ul. Okrzei, możliwe objazdy.

Park Skaryszewski

Fot. Bogdanfotograf, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Park zaprojektowany przez Franciszka Szaniora otwarto w 1916 r. Zarząd Zieleni wprost pisze, że jest „niezwykle malowniczy jesienią”, a w słoneczne dni kolorowe drzewa odbijają się w stawach. Najładniej jest w Różance: trejaż wokół niej obrastają winobluszcze, które jesienią tworzą kolorowe girlandy, a w środku stoi „Tancerka” Stanisława Jackowskiego. Główna aleja od Ronda Waszyngtona biegnie pod sklepieniem z jesionów, a nad stawami zwieszają się wierzby płaczące.

Praktycznie: główne wejście od Ronda Waszyngtona (tramwaje i autobusy), metro Stadion Narodowy. Czynny całą dobę, wstęp wolny. W parku żyją bobry, nietoperze i puszczyk, więc w strefach ostoi przyrody nie schodź z alejek.

Trasa 5. Pole Mokotowskie i Królikarnia

Te dwa miejsca połączysz metrem M1: z Pola Mokotowskiego do stacji Wierzbno, a stamtąd 8–10 minut pieszo do Królikarni.

Pole Mokotowskie

Fot. Emptywords, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ponad 70 ha zieleni po obu stronach al. Niepodległości, w miejscu dawnego lotniska. Rośnie tu ok. 10 tys. drzew, głównie liściastych. Zajrzyj na najmłodsze pole różane „Kształt owocu” w południowej części parku: ok. 30 odmian róż wybrano tu dla ozdobnych owoców, które zdobią ogród jesienią i zimą. Jesienią owocuje też 45 jabłoni ozdobnych, posadzonych w 2018 r. dla upamiętnienia wybitnych Polek. Staw po rewitalizacji ma naturalne brzegi i drewniany pomost.

Praktycznie: park nieogrodzony, czynny całą dobę, wstęp wolny. Metro Pole Mokotowskie (M1). Tramwaje znów jeżdżą al. Niepodległości, ale w weekend 3–4 października część linii zmienia trasy z powodu remontu torów na Nowowiejskiej, więc sprawdź planer ZTM. Na alejach uważaj na rowerzystów i rolkarzy.

Królikarnia

Fot. Ernest90s, CC BY-SA 3.0 PL, Wikimedia Commons

Klasycystyczny pałac projektu Dominika Merliniego z lat 80. XVIII wieku, odbudowany po wojnie dla rzeźb Xawerego Dunikowskiego; dziś Muzeum Rzeźby, oddział Muzeum Narodowego. Wokół jest bezpłatny Park Rzeźby wśród starych drzew. W sobotę 3 października o 11:00 Stanisław Łubieński prowadzi „ptasi” spacer po wystawie i parku (ok. 75 min; bilety w kasie lub online, liczba miejsc ograniczona). Kto ma czas, może zejść skarpą do stawów Parku Arkadia – cała trasa spaceru Muzeum Warszawy „Ptasia Arkadia na Mokotowie” od Królikarni ma nieco ponad 1,5 km i zajmuje do godziny.

Praktycznie: ul. Puławska 113a, tramwaj do przystanku Królikarnia albo metro Wierzbno i 8–10 minut pieszo. Park codziennie do zmroku, wstęp wolny. Muzeum śr.–nd. 10:00–18:00 (pt. do 20:00), bilet 20 zł; 1 i 11 listopada nieczynne. Nie dotykaj rzeźb i nie wspinaj się na nie, psa prowadź na smyczy. Przy silnym wietrze nie wchodź do parku, bo spadają gałęzie.

W październiku w tych miejscach

• parkrun Warszawa-Praga, 3 października i 10 października: o 9:00, zbiórka w Parku Skaryszewskim przy Różance (od strony al. Zielenieckiej, niedaleko Ronda Waszyngtona).
• Czwartki biegowe – Aktywna Warszawa, 8 października i 15 października: o 19:00, start w Ośrodku Rozbrat, trasy po Łazienkach i Agrykoli.
• João Maria Gusmão. Śladami Białego Tygrysa – do 31 października: Zachęta, po drugiej stronie ul. Królewskiej od Ogrodu Saskiego.
• Sztuka w czasach „Lalki” Bolesława Prusa, wystawa przedaukcyjna – do 8 października: DESA Unicum, ul. Piękna 1A, przy Parku Ujazdowskim; pon.–pt. 11:00–19:00, sob. 11:00–16:00, wstęp wolny.
• Polski modernizm. Walka o piękno – do 11 października: Willa Gawrońskich, Al. Ujazdowskie 23, śr.–nd. 12:00–19:00.

Od 1 listopada Ogród Krasińskich i Park Ujazdowski zamykają się o 22:00, a 1 listopada nieczynne są pałace w Łazienkach i muzeum w Królikarni.

Zdjęcie tytułowe: kolumnada Pałacu na Wyspie w Łazienkach, fot. Cybularny, CC0 1.0, Wikimedia Commons. Zdjęcia zmniejszono do publikacji.